Artikel

Trendsz, Testautomatisering

Accessibility testen: inmiddels heeft vrijwel iedereen in de testwereld er wel van gehoord. In de kern is het een vorm van softwaretesten die zekerheid biedt dat digitale producten toegankelijk en bruikbaar zijn voor mensen met een beperking.
Voor mijzelf bleef accessibility lange tijd een relatief beperkt onderwerp. Als tester van front-endportalen zag ik toegankelijkheid vooral als het waarborgen van een goede werking op zowel desktop als smartphone. Veel verder dan dat ging mijn aandacht er eerlijk gezegd niet naar uit. Dat veranderde toen de European Accessibility Act (EAA) werd aangekondigd. Met de invoering van deze wetgeving in juni 2025 veranderde digitale toegankelijkheid in korte tijd van een ondergeschoven kindje naar een topprioriteit binnen veel organisaties. Voor mij als tester betekende dit dat ik in korte tijd, met beperkte middelen, veel kennis moest opdoen over een onderwerp waar ik tot dan toe nauwelijks ervaring mee had: ‘van zero to hero’. Hoe deed ik dat? Dat vertel ik je graag in dit blogartikel.

Implementeren van de European Accessibility Act (EAA) bij de klant

Als quality engineer kwam ik terecht bij een grote Nederlandse bank, waar ik werkte in een nieuw team dat verantwoordelijk was voor een onderdeel van de mobiele app. Tijdens de eerste refinement kreeg ik diverse vragen over het implementeren van de EAA. Sommige vragen kon ik eenvoudig beantwoorden. Zo kwam bijvoorbeeld de vraag voorbij wie verantwoordelijk is voor het schrijven van teksten op B1-niveau. Bij veel organisaties regelt marketing, de business of een content team zulke teksten en zorgen IT teams ervoor dat de content correct wordt weergeven. Hier koppelde onze product owner direct actie aan, waardoor snel duidelijk werd wie verantwoordelijk was en het development team zich kon blijven richten op de technische implementatie.
Ik kreeg ook vragen die ik moeilijker kon beantwoorden. Zo werd mij gevraagd op welke locaties ontwikkelwerk uitgevoerd moest worden om een schermlezer goed te kunnen gebruiken in combinatie met de app. Op dat moment had ik daar nog geen volledig antwoord op. In mijn zoektocht naar een oplossing ben ik eerst gaan nadenken over hoe we dit vraagstuk het beste konden benaderen. Samen met de developers concludeerde ik dat het ontwikkelwerk waarschijnlijk beperkt zou zijn, maar dat de grootste uitdaging in het testen zat. Hoe weet je zeker dat een schermlezer werkt zoals bedoeld? Hoe controleer je of gebruikers daadwerkelijk door een scherm kunnen navigeren en alle informatie correct krijgen aangeboden? Om die reden besloot ik een vorm van test-driven development toe te passen op dit vraagstuk.

Beginnen met testen in de analysefase

In plaats van de traditionele volgorde van analyseren, ontwikkelen en daarna testen, begonnen we al tijdens de analysefase met het uitvoeren van tests met schermlezers op smartphones. Enerzijds om te kunnen pinpointen waar eventuele fouten nu in zitten. Anderzijds was dit om focustijd te hebben om uit te zoeken hoe zo’n schermlezer werkt.
De opgedane kennis wilde ik niet alleen zelf opbouwen, maar ook delen met de developers, zodat zij in de toekomst zelfstandig toegankelijkheidsvraagstukken kunnen oppakken.

Deze aanpak bleek succesvol op alle vlakken. Het team kon aanpassingen doen waardoor het deel van de app te bedienen was met een schermlezer. De aanpak heeft ook de onzekerheid die heerste weggehaald bij het team en vertrouwen gewekt bij het benaderen van andere punten die openstonden om aan de EEA te voldoen.

Begin gewoon met accessibility testen

Kort daarna bezocht ik de Agile Testing Days. Tijdens deze conferentie bleek accessibility een veelbesproken onderwerp te zijn. Ik luisterde naar verhalen van testers die dezelfde reis hadden doorgemaakt: ‘van zero naar hero’. De belangrijkste les die ik daar meenam was verrassend eenvoudig: stel accessibility testen niet uit. Begin gewoon. Veel organisaties zien digitale toegankelijkheid als een complex of specialistisch onderwerp. Daardoor blijft het vaak liggen. Juist door klein te beginnen, ervaring op te doen en te experimenteren, bouw je snel kennis op.

Als vervolg op deze conferentie volgde ik via Bartosz ook een training op het gebied van Accessibility Testing. Deze training gaf mij de kans om te toetsen bij een expert of ik op de juiste manier bezig ben. Het bood me ook praktische tips die ik in toekomstige situaties kon toepassen.

"Stel accessibility testen niet uit. Begin gewoon."

Praktische voorbeelden waarmee teams direct konden experimenteren

Enkele maanden later startte ik aan een nieuwe opdracht bij een verzekeraar. Zoals je misschien al verwacht: ook hier speelde digitale toegankelijkheid een belangrijke rol. Waar de grote Nederlandse bank al beschikte over een interne roadmap voor accessibility, ontbrak die structuur hier grotendeels. Ik sprak veel collega’s die tegen het onderwerp opkeken en niet goed wisten waar ze moesten beginnen.

Om de drempel te verlagen, gaf ik in mijn eerste weken een aantal praktische voorbeelden waarmee teams direct konden experimenteren. Bijvoorbeeld: het testen met een donkere modus, het testen op tablet en mobiel, het testen in landscape-modus, werken met schermlezers en het controleren van alt-teksten bij afbeeldingen. Deze relatief eenvoudige voorbeelden zorgden direct voor meer vertrouwen binnen het team. Collega’s zagen dat accessibility niet alleen een theoretisch onderwerp is, maar vooral iets dat je kunt ervaren en oefenen.

Ook bij deze opdrachtgever adviseerde ik om eerst tijd vrij te maken voor analyse en ruimte om te testen met tools, voordat ontwikkelwerk werd ingepland. Dit zorgde voor ‘feeling’ met het onderwerp binnen het team en een realistisch beeld van wat er allemaal bij komt kijken.

Enkele maanden later heeft een externe partner diverse adviezen uitgebracht om de digitale toegankelijkheid van systemen te verbeteren. Zelf was ik daarbij betrokken als sparringpartner en ondersteunde ik de uitvoerende testers onder andere door onderliggende HTML-structuren van e-mails te analyseren. Door deze steun konden missende of niet werkende alt-teksten direct gespot worden.

Mijn reis van ‘zero to hero’

Als ik terugkijk op de afgelopen jaren, voelt het alsof ik daadwerkelijk een reis van “zero to hero” heb doorgemaakt. Hierdoor kijk ik minder naar accessibility als iets dat moeilijk is, maar zie ik het nu als een interessante uitdaging. Inmiddels gebruik ik ook van tijd tot tijd graag zelf een schermlezer en spreek ik mijn zoekopdrachten in i.p.v. typen. 🙂

    Wil je ons nieuwste Paarsz magazine per post ontvangen? Laat dan je gegevens achter.

    Ontwerp zonder titel (19)

    Werken bij Bartosz?

    Vincent Verhelst

    Geïnteresseerd in Bartosz? Dan ga ik graag met jou in gesprek. We kunnen elkaar ontmoeten met een kop koffie bij ons op kantoor. Of tijdens ontbijt, lunch, borrel of diner op een plek die jou het beste uitkomt. Jij mag het zeggen.